KAMU İHALELERİNDE ŞEFFAFLIK UYARISI

Saadet Partisi tarafından hazırlanan Sosyal Gündem Analiz Raporu'nda, Türkiye'de kamu alımları sisteminin 2001 ekonomik krizinin ardından yapılan reformlarla yeniden yapılandırıldığı hatırlatıldı. Rapora göre, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun yürürlüğe girmesi ve Elektronik Kamu Alımları Platformu'nun (EKAP) devreye alınmasıyla birlikte şeffaflık, eşit muamele ve kamuoyu denetimi ilkeleri güçlendirildi. Ancak geçen süreçte mevzuatta yapılan çok sayıda değişiklik, istisna hükümlerinin genişletilmesi ve pazarlık usulünün yaygınlaşması nedeniyle sistemin kuruluşundaki temel ilkelerin önemli ölçüde zayıfladığı ifade edildi.

İSTİSNALAR VE PAZARLIK USULÜ ELEŞTİRİSİ

Raporda, başlangıçta sınırlı alanlar için öngörülen istisna uygulamalarının zamanla çok sayıda kurum ve faaliyet alanını kapsayacak şekilde genişletildiği belirtildi. Bu durumun kamu harcamalarının önemli bir bölümünü standart ihale süreçlerinin dışına çıkardığı vurgulandı. Ayrıca doğal afet, salgın veya acil durumlar için düzenlenen pazarlık usulünün uygulamada giderek daha geniş alanlarda kullanıldığına dikkat çekildi. Açık ihale yerine sınırlı sayıda firmanın davet edildiği yöntemlerin rekabeti azalttığı ve kamuoyu denetimini zayıflattığı kaydedildi.

KAMU MALİYESİNE OLUMSUZ ETKİ

Analizde, rekabet düzeyindeki düşüşün kamu maliyesine doğrudan yansıdığı belirtildi. İhalelerde sözleşme bedelleri ile yaklaşık maliyet arasındaki farkın daraldığı, bunun da kamu tasarruflarının azaldığını gösterdiği ifade edildi. Rapora göre kamu kurumları geçmiş yıllara kıyasla aynı hizmet ve alımları daha yüksek maliyetlerle gerçekleştirmek zorunda kalıyor.

YOLSUZLUK RİSKLERİ ARTIYOR

Raporda, teknik şartnamelerin belirli firmalara avantaj sağlayacak şekilde hazırlanması, tek teklifli ihalelerin artması ve aynı yüklenicilerin sürekli öne çıkmasının dikkatle izlenmesi gereken gelişmeler olduğu belirtildi. Bu durumların doğrudan yolsuzluk anlamına gelmediği ancak yolsuzluk ihtimalini artıran ve kamu güvenini zedeleyen bir ortam oluşturduğu ifade edildi.

SAADET PARTİSİ'NDEN REFORM ÇAĞRISI

Raporun ardından yayımlanan basın açıklamasında ise kamu alımlarında şeffaflık ve hesap verebilirliğin yeniden tesis edilmesi gerektiği vurgulandı. Açıklamada, açık ihale usulünün esas alınması, istisnaların gerçekten istisna olarak kalması ve tüm süreçlerin etkin şekilde denetlenmesi gerektiği belirtildi. Saadet Partisi, kamu kaynaklarının "milletin emaneti" olduğu anlayışıyla hareket ettiklerini belirterek, rekabetin arttığı ve denetimin güçlendiği bir sistemin hem yolsuzluk risklerini azaltacağını hem de kamu bütçesinde önemli tasarruflar sağlayacağını savundu. Raporda, kamu alımları alanında yapılacak reformların mali disiplin, iyi yönetişim ve sürdürülebilir kalkınma açısından stratejik önem taşıdığı değerlendirmesine yer verildi.