DEPOZİTOMU GELDİ PET ŞİŞE SU KENDİNİ NERDE SANDI
.
Mehmet Talaslı KURUMSAL GELİŞİM MİMARI
-
Hükümet çevrecilik adına güzel bir uygulama başlattı.
Fakat Fırsatçılar bunu gölgeliyor.
Yeter artık!
Pet şişe su 0, 5 litre
Depozito 1 lira, zam 2 lira: Aradaki fark nerede?
Yahu arkadaş, alt tarafı pet şişeleri geri dönüşüme kazandırmak için Depozito İade Sistemi geldi.
Fakat bazı marketlerdeki fiyat etiketlerine bakınca insan şaşırıyor. Sanki bizim yarım litrelik pet şişe Boğaziçi Üniversitesi'nden mezun olmuş, Bilkent'te yüksek lisans yapmış, Sabancı'da doktorasını tamamlamış, ardından büyük bir şirkete CEO olarak atanmış!
Biz "geri dönüşüm" dedik, bazı fiyatlar geri dönmek yerine ileri fırlamayı seçti.
Aynı su...
Aynı şişe...
Değişen ne?
Fiyat etiketi!
Benim karşılaştığım örnekte hesap şöyle:
Fiyat Tutar
Sistemden önce yarım litre su 5,25 TL
Sistemden sonra aynı su 7,25 TL
Şişe iade edildiğinde alınan depozito 1 TL
Tüketicinin açıklama beklediği fark 1 TL
Elbette bu tek örnek, bütün marketlerin ve su firmalarının aynı şekilde hareket ettiğini göstermez. Üretim, ambalaj, enerji ve nakliye maliyetleri de zaman içinde artabilir. Ancak depozito bedeli 1 lirayken ürünün fiyatı 2 lira yükselmişse tüketicinin sorması gereken son derece basit bir soru var:
Kalan 1 liranın gerekçesi nedir?
Bu bir suçlama değil; açık ve makul bir açıklama talebidir.
Çünkü depozito başka, ürünün satış fiyatı başkadır. Tüketici şişeyi satın alırken depozitoyu öder, şişeyi iade ettiğinde de bu bedeli geri alır. Sistemin amacı, plastiğin doğaya değil geri dönüşüme gitmesini sağlamaktır.
Ancak depozito uygulamasıyla aynı dönemde fiyatlar daha yüksek oranda artırılıyorsa bunun gerekçesi şeffaf biçimde açıklanmalıdır. Raftaki etikette ürün bedeli ile depozito ayrı ayrı gösterilmelidir. İlgili kamu kurumları da fiyat hareketlerini incelemeli, tüketiciyi yanıltabilecek uygulamalar varsa gerekli denetimleri yapmalıdır.
Sorsanız o tanıdık plak hemen çalmaya başlar:
"Maliyetler arttı."
Peki, hangi maliyet ne kadar arttı?
Dağdan akan suya zam mı geldi? Pınarlar sendika kurup fazla mesai ücreti mi istedi? Yoksa pet şişe gerçekten kendini CEO mu sandı?
Geri dönüşüm kutusu doluyor, boşalan cüzdanlar sessizce alkışlıyor. Plastik geri dönüyor ama fiyat, fırsatı bulunca bir tur daha bindiriyor.
İşin özü şu:
Su şeffaf; fiyatlandırma neden bu kadar bulanık?
İade makinesine giden yol kısacıkken dürüst, açık ve anlaşılır fiyatlandırmaya giden yol neden bu kadar uzun?
Marketlere, su üreticilerine ve aracı şirketlere düşen görev açık: Depozito bedelini ürün fiyatından ayırın, fiyat artışlarının gerekçesini tüketiciye anlatın. Kamu kurumlarına düşen görev de aynı ölçüde açık: Bu fiyat değişimlerini inceleyin ve sistemin fırsatçılığa dönüşmesine izin vermeyin.
Depozito, doğayı korumanın aracıdır; vatandaşın cebine yeni bir yük bindirmenin bahanesi değildir.
Şişeyi geri veriyoruz, eyvallah...
Ama açık bir hesap ve hakkımızı da geri istiyoruz!
Peki, bu fiyatlara kim "dur" diyecek?
Merak ediyorum
